Yon sèl sou teren an, yon sèl tout kote

15 jen 1974, lavil Munich, nan Almay. Manno Sanon te frape Dino Zoff. Sis minit apre, Itali te marke pou egalize. Senkant-de lane apre, se gòl sa a — pa de lòt yo ki te swiv li — ke chak Ayisyen ki gen plis ke swasant lane ka rakonte ankò, segond pa segond. Kous la pou kont li, gadyen italyen an pa konprann anyen, lari yo san vwa. Epi rèl la.

Depi jou sa a — sa fè senkant-de lane jis — Ayiti pa janm retounen nan Koup Mondyal la.

Sa absans sa a koute nou, nou pa ka mezire l ak klasman FIFA oswa ak konbe sponsor nou ranmase. Nou mezire l ak jenerasyon. Twa jenerasyon Ayisyen pa janm pataje yon moman ki rasanble peyi a nan kè kontan — yon moman ki travèse klas sosyal, depatman, pati politik, ak relijyon san konteste. Kanaval rete rejyonal, kèlkefwa anpeche. Eleksyon yo divize peyi a depi yo monte. Moman tristès yo — 12 janvye 2010, Matthew an 2016, masak dènye ane yo — rasanble nou nan doulè, men jamè nan fyète. Pandan yon demi-syèk, douz milyon Ayisyen, sou zile a ak nan dyaspora a, pa t gen yon sèl bagay ki te fè nou tout vire tèt nou nan menm direksyon, nan menm moman.

11 jen 2026, sa chanje.

---

Se pa kesyon panse pozitif. Se pa kesyon teyori siksè. Se kesyon yon bagay presi, yon bagay tout moun ka wè, yon bagay moun konnen depi lontan : lè yon pèp ap gade menm bagay la nan menm moman, li tounen — kèk lè, kèk jou, kèk semèn — yon pèp ankò.

Sa gen yon non savan; men nou Ayisyen, nou di l pi senp : lè nou ansanm. Ekspresyon sa a di moman sa a — atansyon nou pataje, souf nou kenbe ansanm, rèl ki soti nan tout teritwa a ak nan tout dyaspora a nan menm segond la — se yon resous nan li menm. Pa yon metafò. Yon vrè resous, ki kreye yon mank lè li absan, ki kite yon trase lè li la.

Resous sa a, Ayiti pa genyen l depi 1974.

---

Grenadye 2026 yo pa la pou yo genyen Koup Mondyal la. Pèsonn pa ap mande yo sa toutbon. Sa yo pote a pi ra epi pi itil : pou yon mwa, yo se sèl bagay ke tout Ayisyèn ak tout Ayisyen ap gade nan menm moman.

Direktè lekòl la nan Bèlè ak chofè tap-tap la nan Kafou. Pastè a nan Gonayiv ak manbo a nan Souvenance. Elektrisyen an nan Brockton ak èd-enfimyè a nan Monreyal. Enjenyè a nan Miami ak etidyan an dwa a Pòtoprens. Grann lan nan Jakmèl ak ti pitit pitit li an Brooklyn ki pa pale Kreyòl avè l depi dis lane. Pandan boul la ap woule, douz milyon moun sa yo ap gade menm bagay la. Se sa sèlman. Epi se yon bagay ki gwo.

Pa gen youn nan kanpay politik senkant lane ki sot pase yo ki te rasanble odyans sa a. Pa gen pwogram leta, pa gen ONG entènasyonal, pa gen okenn inisyativ dyaspora ki te rive jwenn li. Grenadye yo fè l san yo pa di anyen, jis paske yo egziste.

---

Kit nou genyen, kit nou pèdi, sa nou jwenn ladan li se menm bagay la.

Si ekip la genyen yon match — sitou premye a, sitou kont yon nasyon pèsonn pa t atann — ap gen, nan dè santèn lari Pòtoprens, Okap, Okay, Ench, moun ki pa konnen youn lòt k ap anbrase. Nan apatman Boston ak Monreyal, fanmi ki pa t pale depi Nwèl pral pale ankò. Sa se yon bagay ou ka konte. Sa kite yon trase.

Si ekip la pèdi — epi estatistik la se yon bagay difisil pou yon ekip ki ap retounen aprè senkant-de lane — ap gen, nan menm lari yo ak nan menm apatman yo, yon desepsyon nou tout ap santi ansanm. Desepsyon nou pataje, kontrèman ak desepsyon ou pòte pou kont ou, li pa yon pwazon. Se yon siman. Peyi Manno Sanon konnen sa : nou te elimine an 1974 aprè twa match, men gòl kont Itali a toujou ap nouri nou.

Sa ki konte, se pa kont la. Se lè a, lè nou tout gade ansanm.

---

Pandan mwa sa a, yon vwazen nan Dèlma ki pa t di vwazen ki anfas li bonjou depi lane pase pral travèse lari a pou l mande l : « Ou wè gòl la ? » Yon kouzin Okap ke fanmi li nan Brockton pa t rele depi de lane pral resevwa yon koutfil aprè match la. Yon patwon ak anplwaye l, ki pa pale ke pou konsiy travay, pral pataje pandan 90 minit menm im nasyonal la, menm drapo a, menm tansyon an. Miltipliye sa pa douz milyon.

Se sa Grenadye yo ap remèt nou : pa yon viktwa — yon sèl kò.

Pou yon mwa, Ayiti pral rekonèt pwòp tèt li ankò.

---

Tounwa a ap fini.

Yon kote nan mwa Jiyè, yon ekip ap soulve koup la, e se pa nou. Apre? Sa nou te santi nan semèn sa yo — lè nou te ansanm avèk pwòp tèt nou — pa bezwen koup la pou l egziste.

Santiman lè nou ansanm pa bezwen fini ak tounwa a.

Se pou sa sports.bvn.app egziste. Se pou sa nou pote im Grenadye Alaso a, imaj Nou Ansanm nan, ak fraz ki rezime tout : yon sèl sou teren an, yon sèl tout kote.